دندان پزشکی در نمای نزدیک:
شاید برایتان جالب باشد اگر بدانید در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی یعنی حدود ۸۷ سال پیش فقط سه نفر دندانپزشك در شهر تهران وجود داشت. یكی از برجسته‌ترین آنها، دكتر دندانپزشك اهل كشور لهستان بود كه دندانپزشك مخصوص رضاخان به شمار می‌رفت و تبحر فوق‌العاده‌ای در طراحی و ساخت پروتزهای دندانی داشت. دو دندانپزشك دیگر تهران قدیم نیز اهل كشور سوئیس و تركیه بودند. پس از تاسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۶، دندانپزشكان به‌صورت مجزا در آن تحصیل نمی‌كردند بلكه درمان بیماری‌های دهان و دندان به‌عنوان واحدی جداگانه به پزشكان تدریس می‌شد.
۲۳ فروردین؛ روز دندانپزشك: تا چندی پیش از این، هنگامی كه صفحات تقویم رومیزی خود را ورق می‌زدید و به روز ۲۳ فروردین می‌رسیدید، مشاهده می‌كردید كه در گوشه‌ای از صفحه نوشته شده است: «روز بهداشت‌كار دهان و دندان» ولی اكنون چند سالی است كه این روز به نام روز دندانپزشك نام‌گذاری شده است. هرچند به‌نظر می‌رسد بهتر بود روز جداگانه به این نام اختصاص می‌یافت تا بیشتر نشانگر نقش این گروه از پزشكان در ارتقای سطح بهداشت دهان و دندان افراد جامعه و درمان بیماری‌های دهان و دندان باشد.
دندانپزشكی، حرفه‌ای بسیار قدیمی است و شاید پیدایش آن به زمانی بازگردد كه انسان‌ها به فكر سلامت و بهداشت و زیباتر كردن دندان‌هایشان افتادند. اولین مسواك‌ها را اهالی خاورمیانه استفاده می‌كردند و آن را با همین نام یعنی (Misswak) می‌خواندند. مسواك آنها شامل شاخه كوچكی از درخت سالوادوراپرسیكا بود كه آن را روی آب به مدت یك روز غوطه‌ور می‌كردند تا الیاف آن از هم جدا شوند. چوب این درخت اثرات مثبتی نیز روی لثه‌ها داشت. جالب است بدانید نخستین صندلی‌های دندانپزشكی كه در جهات گوناگون حركت می‌كنند، در موزه <دانشكده كپنهاك> به نمایش گذاشته شده است، در صورتی كه به هلند سفر كردید حتما از این موزه دیدن كنید ولی اغلب دندانپزشكان تا سال ۱۹۵۰ یعنی حدود ۵۰ سال پیش ترجیح می‌دادند ایستاده كار كنند، برخلاف دندانپزشكان امروزی كه اغلب در حالت نشسته روی دندان‌های شما كار می‌كنند.
تفاوت دندانپزشك و دندان‌ساز: شاید شما هم شنیده‌اید كه برخی افراد كه ازنظر تحصیلات در مراتب بالایی قرار دارند می‌گویند (ساعتی پیش برای عصب‌كشی دندان به مطب دندان‌سازی رفته بودم.) در حالی كه این اصطلاح كاملا اشتباه است. (دندانپزشكی) و (دندان‌سازی) دو حرفه متفاوت هستند. اولین دانشكده دندانپزشكی در سال ۱۳۳۵ در دانشگاه تهران دایر شد و دندانپزشكان قدیمی‌تری كه می‌شناسید، نخستین دانشجویانی بودند كه از این دانشكده فارغ‌التحصیل شدند.
دندانپزشك: فردی است كه پس از گذراندن شش سال دوره عمومی دندانپزشكی و ارائه پایان‌نامه، از دانشكده دندان‌پزشكی فارغ‌التحصیل شده و با مدرك دكترای دندان‌پزشكی كلیه خدمات عمومی دندانپزشكی را ارائه می‌كند. یك دندانپزشك می‌تواند دندان‌های شما را ترمیم كند، دندان‌ها‌ی‌تان را عصب‌كشی كند، ارتودنسی متحرك و ثابت انجام دهد و دندان‌های‌تان را مرتب كند، به درمان بیماری‌های لثه‌ شما بپردازد و انواع دست‌های دندان‌های متحرك كامل و تكه‌ای (پارسیل) و روكش‌ها را برای دندان‌های‌تان بسازد. دندانپزشكان اجازه جراحی‌های در محدوده دهان و لثه را نیز دارند.
دندان‌ساز: دندان‌سازان معمولا افرادی هستند كه دندان‌سازی را به‌صورت تجربی فراگرفته‌اند. شما تابلوهایی با این عنوان در سطح شهرها مشاهده می‌كنید. این افراد دارای تحصیلات علمی و دانشگاهی نیستند بلكه به‌صورت تجربه و آزمون و خطا برخی از اقدامات دندان‌پزشكی را زیرنظر افراد هم‌صنف خود آموخته‌اند. جالب است بدانید كه به این گروه ‌از افراد مطابق قانون مصوب شورای اسلامی سال ۶۴، مجوز فعالیت به‌عنوان <دندان‌سازان تجربی> داده شده ولی به‌نظر می‌رسد این مجوز فقط برای افراد قدیمی‌تر این رشته صادر شده است و در سال‌های اخیر مجوز جدیدی برای فعالیت این افراد صادر نمی‌شود. دكتر سید مهدی وردی، مدیركل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت تاكید دارد: این افراد اجازه نصب تابلوی مطب را ندارند و فقط می‌توانند كلمه دفتر كار را روی تابلوی خود بنویسند. مطابق قانون، این افراد فقط مجاز به ساخت دندان مصنوعی متحرك، پركردن‌ پوسیدگی‌های سطحی و جرم‌گیری دندان‌ها هستند.
دندانپزشكی علم و هنری است كه تبحر و مهارت در آن با مطالعه علمی ساختمان و بافت‌های دهان و طبیعت زنده آنها و سال‌ها تجربه بالینی در مطب یا درمانگاه به دست می‌آید، بنابراین به‌نظر می‌رسد كه در زمان كنونی كه دندانپزشكی نوین روز به روز پیشرفت می‌كند، كم‌كم زمان آن رسیده كه سلامت و بهداشت دهان و دندان مردم به‌طور كامل به متولیان آن، یعنی دندانپزشكان سپرده شود، كاری كه امروزه در تمام كشورهای دنیا انجام می‌شود.
نیم‌ نگاهی به متخصصان دندانپزشكی: شما ممكن است هنگامی كه با مشكلی در ارتباط با دهان و دندان خود برخورد می‌كنید، سردرگم باقی بمانید كه باید به كدام متخصص دندانپزشكی مراجعه كنید. در این مطلب شما با تخصص‌های متفاوت این رشته آشنا می‌‌شوید:
• آندودونتیكس (تخصص ریشه دندان) : شما معمولا برای «عصب‌كشی» دندان باید به این گروه از دندانپزشكان مراجعه كنید. هنگامی كه بافت‌های درون دندان شما بر اثر رسیدن میكروب‌‌های پوسیدگی‌زا و یا ضربه آسیب ببینند و ملتهب و عفونی شوند، معمولا دندان‌های شما خود به خود دچار دردی گنگ می‌شوند كه در زمان شب تشدید می‌شود. وجود این علایم نشانه این است كه باید برای عصب‌كشی به دندانپزشك مراجعه كنید.
• ارتودنسی (مرتب كردن دندان‌ها(: اگر دندان‌هایتان نامرتب و پس و پیش باشند و یا مشكلات و ناهنجاری‌هایی در فك بالا و یا پایین شما وجود داشته باشد، باید برای درمان به مطب این گروه از دندانپزشكان بروید. این دندانپزشكان پس از قالب‌گیری و عكس‌برداری از دهان‌تان، از پلاك‌های متحرك و نگین‌ها و سیم‌های ثابت كه روی دندان‌های كار گذاشته می‌شوند، برای ردیف‌كردن دندان‌های‌تان استفاده می‌كنند.
• پریودونتیكس (تخصص بیماری‌های لثه و بافت‌های نگهدارنده آن): این روزها خیلی‌ها به دنبال جایگزین كردن دندان‌ از دست رفته‌شان، به وسیله «ایمپلنت‌های دندانی» هستند. ایمپلنت گرچه درمانی پرهزینه است، ولی زیبایی و عملكرد قبلی دندان را به شما بازمی‌گرداند. برای كارگذاشتن ایمپلنت در فك‌های‌تان باید به متخصصان بیماری‌های لثه مراجعه كنید. در صورتی كه لثه‌های‌تان قرمز و متورم شده‌اند و یا خون‌ریزی می‌كنند و یا روی سطح دندان‌های‌تان جرم انباشته شده است، این گروه از دندانپزشكان می‌توانند بهترین روش‌های درمانی را به شما ارائه دهند.
• دندانپزشكی ترمیمی و زیبایی: سفیدكردن دندان‌های بدرنگ، لامینیت كردن دندان‌ها (تیغه‌ای چینی كه بر سطح لبی دندان‌های جلویی چسبانده می‌شوند و دندان‌ها را ردیف و هم‌رنگ نشان می‌دهند)، از مهارت‌های این گروه از دندانپزشكان است. شما می‌توانید برای ترمیم دندان‌های‌تان با مواد هم‌رنگ دندان و یا آمالگام (ماده پركننده نقره‌ای رنگ دندان) به این گروه از دندانپزشكان مراجعه كنید.
• پروستودونتیكس (متخصص پروتزهای دندانی): ساخت دست دندان كامل، تكه‌ای (پارسیل) و انواع روكش برای دندان‌های‌تان را به این گروه از دندانپزشكان بسپارید. این متخصصان می‌توانند دست دندانی را برای شما بسازند كه بهترین گیر را در دهان‌تان داشته باشد و بتوانید به راحتی با آن غذا بخورید.

بهترین سن ارتودنسی:
ایسنا: دکتر فریدون نعمتی گفت: ۹ سالگی بهترین سن ارتودنسی برای دندان‏های نامتناسب است. او با بیان اینکه ارتودنسی برای همگون‏سازی دندانهای نامتناسب و نامرتب به کار می‏رود، اظهارداشت: دلایل متعددی را می‏توان برای ناهمگونشدن دندانها مطرح کرد. مهم‏ترین آنها ناهماهنگی سایز دندان و فک، انگشت گذاشتن به دندان، زود کشیدن دندان‏های شیری و… است.
به گفته این دندانپزشک، همه دندان‏های بهم‏ریخته نیازمند ارتودنسی هستند. دکتر نعمتی معتقد است در همه سنین، حتی وقتی که همه دندان‏های فرد شیری است هم می‏توان ارتودنسی را انجام داد. وی درخصوص زمان کافی برای مرتب‏شدن دندان‏های ارتودنسی‏شده گفت: این زمان بسته به سن بیمار، شدت ناهماهنگی و میزان جابجایی اعمال میشود و به‏طور میانگین زمان مناسب برای مرتب‏شدن دندانها حدود ۲ سال است. این دندانپزشک خاطرنشان کرد: پوسیدگی دندان، ناهماهنگی در جویدن، اختلال در تکلم و از دست‏رفتن زیبایی، از مهم‏ترین پیامدهای ارتودنسینکردن دندان‏های نامرتب است.
گاهی لازم است هر ۳ ماه یکبار جرمگیری کنید.
فارس: یک دندان پزشک گفت: «برهنه شدن ریشه دندان ها، حساس شدن دندان و افزایش لقی به جرم گیری دندان نسبت داده می شود اما در واقع این ها عوارضی هستند که وجود جرم آنها را برجا گذاشته و جرمگیری با کنار زدن پرده ای آنها را آشکارتر می کند.» مصطفی فاطمی اظهار داشت: «وجود جرم می تواند در نهایت به التهاب لثه، تخریب لثه و استخوان و بیماری لثه و لقی دندان منجر شود.» به گفته دکتر فاطمی در افراد مستعد به بیماری لثه با توجه به اینکه اصلی ترین عامل تخریب لثه وجود جرم و پلاک میکروبی است به توصیه دندان پزشک ممکن است جرم گیری و تمیز کردن دندان در فواصل کوتاهی مثل هر ۳ ماه یکبار الزامی است.

آنچه باید درباره جرمگیری بدانید: (سلامت، شنبه ۲۳/۳/۹۲)
رعايت بهداشت دهان از عادت‌هاي سودمندي است که منجر به ارتقاي سلامت دهان و دندان مي‌شود. اين عمل معمولا به‌وسيله مسواک و نخ دندان انجام مي‌شود. عدم رعايت بهداشت باعث ايجاد جرم دنداني و بيماري‌هاي دهان مي‌شود و مشکلات ناشي از آن تاثير بسياري بر کيفيت زندگي افراد مي‌گذارد و مي‌تواند آنها را دچار گرفتاري و ناراحتي کند. درمان آن نيز معمولا نيازمند هزينه‌هاي گزاف، مواد و تجهيزات دندان‌پزشکي و نيروي انساني است بنابراين پيشگيري از اين بيماري يكي از نيازهاي جامعه است و داشتن اطلاعاتي در مورد عامل ايجاد کننده آن (جرم دنداني) مي‌تواند بسيار موثر باشد.
در محيط دهان، ميکروارگانيسم‌هاي مختلفي وجود دارد. پس از صرف هر وعده غذايي، اين ميکروارگانيسم‌ها همراه مواد قندي روي سطح دندان تجمع مي‌كنند و باعث تشکيل لايه‌اي چسبنده و بي‌رنگ به نام پلاک ميکروبي مي‌شوند که به راحتي و با استفاده از مسواک و نخ دندان برداشته مي‌شود. در صورتي که پلاک ميکروبي به مدت طولاني روي سطح دندان باقي بماند و با رعايت بهداشت مناسب از سطح دندان برداشته نشود، تبديل به لايه‌اي سخت با رنگ زرد-قهوه‌اي به نام جرم دنداني مي‌شود. جرم دنداني، سطحي زبر و خشن دارد و باعث تجمع ميکروب‌ها روي سطح خود مي‌شود. در اثر تجمع جرم و ميکروب بر سطح دندان و در مجاورت لثه، لثه صورتي که نشانه‌اي از سلامت دهان است تبديل به لثه‌اي قرمز و ملتهب مي‌شود. در صورت عدم پيگيري و درمان، لثه و استخوان اطراف دندان تحليل مي‌رود و در نهايت باعث لقي و از دست رفتن دندان مي‌شود بنابراين بهتر است بيماران با مشاهده علايمي مانند التهاب و خونريزي از لثه به دندان‌پزشک مراجعه كنند.
دندان‌پزشک ابتدا به بررسي‌هاي کلينيکي و راديوگرافي مي‌پردازد و در صورتي که بيماري در مراحل اوليه پيشرفت خود باشد، جرم‌گيري را توصيه مي‌كند. انجام اين کار بر عهده دندان‌پزشک يا افراد آموزش‌ديده تحت عنوان بهداشتکار دهان و دندان است که به‌وسيله دستگاه جرم‌گيري مي‌کنند. آنها با قلم‌هاي مخصوص، جرم‌هاي اطراف دندان را برمي‌دارند. در صورت انجام اين کار در زمان مناسب، مي‌توان از ايجاد و پيشرفت بيماري‌هاي لثه جلوگيري کرد.
جرم‌گيري ضرري ندارد: بسياري از افراد بر اين باورند که جرم‌گيري براي دندان ضرر دارد و باعث ساييده شدن و ايجاد حساسيت دنداني مي‌شود، حال آنکه جرم‌گيري در زمان مناسب، علاوه بر برداشت جرم از سطح دندان و بهبود ظاهر افراد به سلامت لثه نيز کمک مي‌کند. البته گاهي جرم‌گيري مي‌تواند عوارضي را نيز به همراه داشته باشد. وجود جرم دنداني باعث تحليل لثه مي‌شود. در اثر اين تحليل، فضايي بين دندان‌ها ايجاد مي‌شود که توسط جرم دنداني پر مي‌شود. پس از برداشت جرم‌هاي دنداني، اين فضاها نمايان مي‌شود و بيماران مي‌گويند که جرم‌گيري باعث آسيب به لثه و ايجاد فاصله بين دندان‌هايشان شده است. در واقع اين مشکلات از قبل وجود داشته اما به‌خاطر وجود جرم‌هاي دنداني، قابل رويت نبوده است.
حساسيت جرم‌گيري گذراست: لايه جرم دنداني، دندان را از تحريك‌هاي سرما و گرما حفظ مي‌کند. با برداشتن جرم‌ها از سطح دندان، دندان در معرض سرما و گرما قرار مي‌گيرد و به‌طور موقت دچار حساسيت مي‌شود. اين حساسيت گذراست و پس از مدت کوتاهي از بين مي‌رود. درضمن استفاده از خميردندان ضدحساسيت نيز مي‌تواند به رفع سريع‌تر حساسيت پس از جرم‌گيري کمک كند.
۱۰ فرمان غذایی برای سلامت دندان ها:
تغذیه نادرست می‌‏تواند سلامت دهان را به خطر بیندازد و آموزش اینکه غذاها چگونه سلامت دندان و لثه‌ها را تحت‌تاثیر قرار می‌‏دهند اولین گام به سوی تغذیه سالم برای حفظ بهداشت دهان است.
۱٫ مصرف مواد شیرین و چسبناک مانند پاستیل، ژله و شیرینی‌ها را کاهش دهید و تا آنجا که می‌توانید آنها را نخورید.
۲٫ شیر، ماست و موادغذایی حاوی ویتامین D بخورید. ویتامین D و کلسیم در بافت و استحکام دندان‌ها نقش موثری دارند و کمبود آن عمر دندان‌ها را کاهش می‌دهد. روزانه ۲۰ تا ۲۵ دقیقه در معرض آفتاب قرار بگیرید و پیاده‌روی کنید.
۳٫ میوه‌های حاوی فیبر بالا بخورید مثل سیب یا هویج و زردک که دندان را تمیز می‌کند. قند این میوه‌ها به‌قدری است که زمینه را برای فعالیت آنزیم‌ها و باکتری‌های مخرب دندانی فراهم نمی‌کند.
۴٫ جویدن کرفس یا ساقه کلم بروکلی باعث تمیز شدن فواصل بین دندان‌ها می‌شود. کرفس تولید بزاق را افزایش داده و باکتری‌های بد دهان را از بین می‌برد.
۵٫ پیاز قرمز بخورید. این سبزی ضدعفونی‌کننده دندان است و مانع فعالیت آنزیم‌ها و باکترهای مضر می‌شود.
۶٫ چای سبز بدون قند بنوشید. چای سبز غنی از فلوئور است و می‌تواند به سلامت دندان‌ها کمک کند.
۷٫ مصرف نوشابه (حتی نوع بدون قندش) یا هر نوشیدنی حاوی شکر مانند قهوه یا چای و لیموناد را کاهش دهید.
۸٫ جویدن آدامس بدون قند حاوی زایلیتول خطر پوسیدگی دندان را کاهش می‌دهد.
۹٫ از مکیدن آبنبات‌های سخت، حتی اگر بسیار کوچک باشند، اجتناب کنید. اگر می‌خواهید طعم دهان خود را تغییر دهید از آدامس‌های بدون قند استفاده کنید.
۱۰٫ بعد از هر وعده غذایی و حتی غذای سبک مسواک بزنید، دهانتان را بشویید یا آدامس بدون قند را چند دقیقه بجوید.
عصب کشی نه درد دارد، نه ترس: (سلامت ۴۵۸، شنبه ۱۲/۱۱/۹۲)
بیشتر بیماران از درمان کانال ریشه (عصب کشی) می ترسند. عصب کشی با وجود تمام تلاش دندان پزشکان برای راحت کردن آن برای بیماران، درمان خوشایندی نیست چون ممکن است درمان برای بیمار آزاردهنده باشد و بعد از درمان و رفع بی حسی هم دچار درد شود. معاینه بیمار به وسیله دندان پزشک، از لحظه ورود او به مطب شروع می شود. دندان پزشکان برحسب تجربه، می توانند بیماران مضطرب را شناسایی کنند. نوع نشستن بیمار روی صندلی اتاق انتظار، نوع نشستنش روی یونیت دندان پزشکی، سوال هایی که می پرسد و عکس العمل هایی که نشان می دهد، نشانه هایی هستند که به دندان پزشک می¬فهمانند با بیمار مضطرب مواجه شده است.

چرا بیماران از عصب کشی می ترسند؟ واقعیت این است که عصب کشی نباید برای بیمار ترسناک باشد چون با بی حسی موضعی حین کار، دردی احساس نخواهند کرد. بعد از تمام شدن کار هم با مصرف ضددردها در یکی، دو روز اول، دردی بعد از درمان حس نخواهد کرد اما یک تجربه ناخوشایند قبلی یا آنچه اطرافیان بیمار به او منتقل می کنند، باعث می شود به عصب کشی بدبین شود و از آن هراس داشته باشد!
اصطلاح رایج «عصب کشی» هم که ترکیبی از واژه های «عصب»، «کشتن» یا «کشیدن» است، استرس بیشتری به بیماران منتقل می کند در حالی که اصطلاح درست «درمان کانال ریشه» است.
توضیح کاری که در درمان ریشه (همان عصب کشی) انجام می شود، ساده است؛ دندان پزشک بعد از برداشتن پوسیدگی ها یا نسج دندانی، به کانال هایی که داخل ریشه دندان قرار دارند، دسترسی پیدا می کند. این کانال ها فقط حاوی عصب نیستند و حتی در بعضی موارد عصب آنها ممکن است به علت کاهش خونرسانی، از بین رفته باشد، اما باکتری ها و محصولات آنها در این کانال ها وجود دارند. به علاوه، عروق خونی، سلول های مختلف و حتی احتمالا عروق لنفی در این کانال ها وجود دارد. این کانال ها که با پوسیدگی یا ورود میکروب ها از ترک ها آلوده شده اند، عفونت را تا پای ریشه می برند و باعث می شوند در اثر واکنش های التهابی، استخوان دور ریشه دچار التهاب و تحلیل شود و از بین برود.
کاری که دندان پزشک انجام می دهد، این است که جلوی این روند را قبل از اتفاق افتادن بگیرد یا اینکه بعد از اتفاق افتادن، آن را درمان کند. این کار با خارج کردن محتویات کانال ریشه و تمیز کردن آنها، شکل دادن کانال های ریشه به نحوی که مواد دارویی شستشودهنده تا انتهای کانال ها برسد و در آخر با پرکردن کانال های ریشه طوری که کاملا چفت و بست شوند و امکان عبور میکروب ها و محصولاتشان از مسیر آنها کاهش یابد، انجام می شود. این اقدام ها ۱ تا ۳ جلسه طول می کشند. درمان کانال ریشه (عصب کشی) به هیچ وجه درمان دردناک یا ترسناکی نیست و فقط درصد خیلی کمی از بیماران بعد از تمام شدن کار، ممکن است دچار درد شدید شوند که آن نیز در نهایت با داروها قابل کنترل است، بنابراین از عصب کشی نترسید.

پس از درمان کانال ریشه (عصب کشی):
بعد از اتمام درمان کانال ریشه (عصب کشی)، دندان تازه آماده پرشدن و انجام مراحل بعدی از جمله روکش و… می شود. تا زمان شروع این درمان ها، دندان باید با یک ماده موقت پر شود و به هیچ وجه روی آن خالی نماند. پانسمان هایی که در جلسه آخر درمان عصب کشی روی دندان قرار می گیرند، همین کار را انجام می¬دهند.
بعد از رفع بی حسی پس از درمان عصب کشی، ممکن است درد وجود داشته باشد. همه بیماران این درد را ندارند ولی اگر هم بروز کند، با مسکن های ساده مثل ایبوپروفن (در صورتی که برای بیمار منع مصرف نداشته باشند) قابل کنترل است. در درصد بسیار کمی از بیماران، به خصوص در خانم ها (به دلیل شرایط هورمونی) و در دندان های خاص، ممکن است بیمار بعد از درمان یا در طول جلسه های درمان با درد شدید و حتی تورم مواجه شود. حتی این شرایط هم با ضددرد های قوی تر و عوامل ضدالتهابی که دندان پزشک تجویز می کند، قابل کنترل است تا دوره آن (که یک واکنش التهابی است) سپری شود. پس اگر این مشکل برایتان پیش آمد، نگران «عفونت» نباشید، التهاب دندان شما به زودی برطرف خواهد شد. داروهای تجویزشده هم قدرت مدارای شما را با این شرایط افزایش می دهند.
آشنایی با علل سرگیجه و شیوه های درمان آن:
سرگيجه حالتي است كه فرد احساس مي كند محيط اطرافش به دور سرش در حركت يا چرخش است يا اينكه محيط اطراف ثابت است اما خودش در حال حركت يا چرخش است. همين احساس حركت يا چرخش است كه سرگيجه واقعي را از «سبك سري» متفاوت مي كند. در سبك سري بيمار احساس عدم تعادل مي كند، اما احساس حركت وجود ندارد. برخلاف احساس سبك سري كه دلايل متعددي مي تواند داشته باشد، علت هاي ايجادكننده سرگيجه نسبتاً كم هستند كه در اين مقاله به آنها اشاره مي كند.
سرگيجه وضعيتي حمله اي خوش خيم شايع ترين شكل سرگيجه است. در اين حالت با حركت ناگهاني در يك جهت خاص بيمار دچار سرگيجه شديدي مي شود كه چندين ثانيه طول مي كشد و با بي حركت ماندن بيمار مشكل در مدت كوتاهي برطرف مي شود. علت اين سرگيجه كنده شدن كريستال هايي است كه به طور طبيعي در گوش داخلي ما وجود دارد. اين كريستال ها ممكن است به دليل ضربه به سر يا به طور خودبه خود از محل خود كنده شوند و در مايعي كه گوش داخلي را پر كرده است، شناور شوند. شناور شدن آنها باعث سرگيجه مي شود. اين ذرات شناور حين گردش خود، به طور تصادفي و به تدريج به محلي كه كنده شده اند، مي چسبند و در نتيجه علائم بيمار به تدريج بهتر مي شود تا اينكه تمام اين ذرات به جاي خود مي چسبند و علائم كاملاً بهبود مي يابند. اما بايد توجه داشت چسبيدن آنها به جاي خود به سفتي و محكمي حالت اوليه خود نيست لذا با ضربات و حركات فيزيكي نه چندان شديد باز هم اين ذرات ممكن است كنده شوند و مجدداً بيمار دچار سرگيجه شود. براي پيشگيري از عود سرگيجه، مبتلايان به سرگيجه وضعيتي حمله اي خوش خيم بايد از حركات فيزيكي شديد اجتناب كنند. درمان اين نوع سرگيجه استفاده از داروهاي كم كننده احساس سرگيجه مثل ديمن هيدرينات، پرومتازين يا ديازپام است.
سرگيجه ممكن است به دليل التهاب گوش داخلي كه به آن «لابيرنتيت» گفته مي شود، عارض شود. اين نوع سرگيجه به طور ناگهاني شروع مي شود و ممكن است با كاهش شنوايي نيز همراه باشد. شايع ترين علت «لابيرنتيت»، عفونت ويروسي يا باكتريايي گوش داخلي است. بيماري «منيير» با سه علامت حمله سرگيجه، وزوز گوش و كاهش شنوايي مشخص مي شود. مبتلايان به اين بيماري به طور ناگهاني دچار سرگيجه شديد، كاهش شنوايي و وزوز گوش مي شوند. با گذشت چندين روز علائم برطرف مي شود و مبتلايان براي مدتي هيچ علامتي ندارند. با گذشت مدت زمان ديگري مجدداً علائم فوق الذكر ظاهر مي شوند. علت «منيير» افزايش فشار مايع گوش داخلي است. هر وقت فشار مايع گوش داخلي بالابرود علائم بيماري مجدداً ظاهر مي شوند. براي درمان «منيير» علاوه بر درمان علامتي لازم است بيمار رژيم غذايي كم نمك و كم چرب داشته باشد. داروهايي كه دفع ادرار را افزايش مي دهند نيز براي درمان اين بيماري سودمند است. «نورينوم آكوستيك» يك تومور بافت عصبي است كه مي تواند باعث سرگيجه شود. علاوه بر سرگيجه مبتلايان به «نورينوم آكوستيك» احساس وزوز گوش و كاهش شنوايي يكطرفه نيز دارند. سرگيجه ممكن است ناشي از كاهش جريان خون به قاعده جمجمه باشد. خونريزي مخچه با سرگيجه، سردرد، اشكال در راه رفتن و ناتواني در نگاه كردن به يك سمت مشخص مي شود. هنگامي كه احتمال گرفتاري بافت عصبي و مغز به عنوان عامل ايجاد سرگيجه مطرح است، انجام ام آرآي و مشاوره با نورولوژيست يا جراح مغز و اعصاب نيز الزامي است. غالباً علامت اوليه در بيماري ام اس نيز سرگيجه است كه معمولاً شروع ناگهاني دارد. ضربه به سر و آسيب گردن نيز ممكن است منجر به سرگيجه شود كه معمولاً به خودي خود خوب مي شود. ميگرن كه نوعي سردرد شديد است نيز ممكن است باعث سرگيجه شود كه در اين صورت معمولاً بيمار بعد از سردرد شديد دچار سرگيجه مي شود و معمولاً سابقه سردرد و سرگيجه هاي مشابه را ذكر مي كند. ديابت مي تواند منجر به تصلب شرايين شود و اين امر به نوبه خود مي تواند باعث كاهش جريان خون مغزي شده و اين امر باعث سرگيجه شود. اگر هرگونه سرگيجه يا عدم تعادل داريد لازم است به پزشك مراجعه كنيد. سرگيجه در اغلب موارد خطرناك نيست و با دارو به راحتي درمان مي شود. اگر همراه با سرگيجه علائم زير نيز وجود داشته باشد لازم است بررسي بيشتري صورت پذيرد. دوبيني، سردرد، ضعف، اشكال در تكلم، حركات غيرطبيعي چشم، تغيير سطح هوشياري و اشكال در راه رفتن يا كنترل دست و پا.
معاينه و آزمايش¬ها:
شرح حال و معاينه براي تشخيص علت سرگيجه بسيار سودمند است. نوع احساس سرگيجه، ساير علائم همراه آن و مدتي كه اين علائم وجود دارند به تشخيص كمك مي كنند. انجام سي تي اسكن يا ام آرآي مغزي نيز سودمند است. آزمايش خون براي بررسي ميزان قند و چربي خون و تهيه نوار قلب براي اطمينان از منظم بودن ريتم قلب نيز ممكن است ضروري باشد. شما فقط در صورتي مجاز به درمان خودسرانه سرگيجه در منزل هستيد كه قبلاً همين مشكل را تجربه كرده و به پزشك مراجعه كرده باشيد و علت آن تشخيص داده شده باشد. اما نوع درمان به علت سرگيجه بستگي دارد. در مواردي كه سرگيجه ناشي از عفونت گوش مياني باشد، لازم است براي بيمار آنتي بيوتيك مناسب نيز تجويز شود. پيش آگهي يا سرانجام بيماري كه از سرگيجه رنج مي برد به علت سرگيجه وي بستگي دارد. هرچند سرگيجه هاي ناشي از مشكلات گوش داخلي معمولاً خودبه خود خوب مي شوند، اما در مواردي ممكن است مشكلات جدي را ايجاد كنند. پيش آگهي سرگيجه ناشي از مشكلات مغزي به ميزان آسيب سيستم عصبي بستگي دارد.

سلامت لوزه، حنجره و گوش:
رشته گوش و حلق و بینی شاخه‌ای از تخصص‌های پزشکی است که به تشخیص و درمان بیماری‌های گوش و حلق و بینی می‌پردازد. اسم کامل این رشته گوش و حلق و بینی و جراحی سروگردن است و نام دیگر آن اتورینولارنگولوژی است که در بین کارکنان گروه پزشکی E.N.T نامیده می‌شود. این رشته یکی از رشته‌های مورد علاقه پزشکان متقاضی تخصص است.
پزشکان عمومی موفقی که در امتحان پذیرش دستیاری گوش و حلق و بینی پذیرفته شوند طی یک‌دوره ۴ ساله تئوری و عملی مباحث مربوط به این رشته را فرا می‌گیرند، جراحی‌های این رشته را تجربه می‌کنند و با ظرافت‌های آن آشنا می‌شوند. این افراد پس از فارغ‌التحصیلی قادر و مجاز هستند در زمینه‌های زیر به فعالیت بپردازند:
 جراحی‌های سرو گردن شامل جراحی مربوط به حلق، لوزه، حنجره، دهان، تیروئید و جراحی‌های اصلاحی برای خرخر شبانه.
 جراحی‌های گوش برای درمان عفونت‌های گوش خارجی و داخلی و همچنین بازسازی و ترمیم اجزای دخیل در سیستم انتقال صوت.
 جراحی‌های مربوط به بینی شامل جراحی آندوسکوپیک سینوس‌ها، انحراف تیغه بینی، جراحی زیبایی بینی، پولیپ بینی و جراحی‌های مربوط به شاخک‌های بینی.
 جراحی‌های زیبایی صورت از جمله جراحی زیبایی بینی.
با نگاهی اجمالی به طیف فعالیت‌های رشته گوش و حلق و بینی معلوم می‌شود که طیف کارکرد این رشته بسیار گسترده است. از یک طرف اعمال میکروسکوپی مثل کاشت حلزون و ترمیم استخوان‌های گوش داخلی و از طرف دیگر عمل‌هایی مثل برداشتن حنجره و یا ترمیم آن را باید نام برد و علاوه بر آن باید از عمل‌های زیبایی صورت بویژه جراحی زیبایی بینی به عنوان قسمت دیگری از توانمندی‌های متخصصان رشته گوش و حلق و بینی ذکری به میان آورد.
اما آنچه گفتیم مربوط به جراحی‌های این رشته بود حال آنکه عملا فقط قسمتی از کار متخصص گوش و حلق و بینی عمل جراحی است و قسمت دیگری از فعالیت‌های وی درمان دارویی بیماری‌های مربوط به این رشته است. گلودرد، سینوزیت، ترشحات پشت حلق، گوش درد، جرم‌گوش، حساسیت بینی و… از جمله بیماری‌هایی هستند که بسیاری از مردم آنها را مکررا تجربه و برای درمان آن به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه می‌کنند. از این هفته روزهای سه‌شنبه هر هفته ستونی به بیماری‌ها و جراحی‌های گوش و حلق و بینی اختصاص داده شده است. اگر سوال یا ابهامی در این زمینه داشتید می‌توانید آن را با ما در میان بگذارید تا درباره آن بنویسیم.
جراحی پلاستیک برگشت ناپذیر است؟ (سلامت ۳۳۱، شنبه ۱۵/۵/۹۰)
اگر قصد دارید عمل جراحی زیبایی انجام دهید باید نکته های بسیار مهمی را در نظر بگیرید. به یاد داشته باشید که جراحی زیبایی در بسیاری از موارد بازگشت پذیر نیست و به همین دلیل نباید تصمیم به این کار سرسری باشد. اول از هرچیز حتما با پزشکی که قرار است شما را جراحی کند ملاقات کنید. هرگز نباید فقط با ملاقات مشاور یا پرستار و گرفتن اطلاعات از آنها با پزشک قرار جراحی بگذارید. اگر پزشک مورد نظرتان واقعا ماهر باشد مراحل جراحی را با جزئیات برای شما تشریح می کند، عکس هایی از بیماران دیگر خود به شما نشان می دهد و امکان گفت و گو با یکی از دیگر مراجعان را که عملی مشابه عمل درخواستی شما انجام داده فراهم خواهد کرد. از سوال کردن نترسید. درباره محل تحصیل، گواهینامه و تخصص پزشک و تعداد دفعاتی که عمل مورد نظرتان را انجام داده است سوال کنید. پزشک باید درباره احتمال بروز مشکل در جراحی و بعد از آن مانند تجدید عمل، عوارض جانبی و عفونت ها برایتان توضیح دهد. اگر به اندازه کافی سوال نپرسید احساس راحتی نخواهید کرد. سعی کنید کار را به جراح زیبایی ای بسپارید که ساکن شهر و ترجیحا در فاصله نزدیک به محل زندگی شما باشد زیرا به احتمال فراوان بارها به وی مراجعه خواهید کرد و قطعا قصد ندارید هر مرتبه برای معاینه ساعت ها در راه بمانید. جراحی زیبایی را با هدف اینکه شبیه شخص دیگری شوید انجام ندهید. بسیاری از افراد تصور می کنند که کار با یک جراحی تمام می شود اما انجام یک عمل موفق زیبایی باعث می شود که بازهم به فکر جراحی های دیگری بیفتند. باید به تمام عواقب و خطرهای آن توجه کرد. هرگز به خاطر شخص دیگری مثلا همسرتان تن به جراحی زیابب ندهید. اگر او شما را با ظاهر فعلی تان دوست ندارید مشکل با جراحی حل نمی شود. فقط در صورتی که واقعا خودتان تصمیم گرفته اید به جراحی زیبایی فکر کنید. درباره دوران بهبودی و نقاهت فکر کنید. بعضی از عمل های جراحی زیبایی به استراحت طولانی نیاز دارند پس قبل از جراحی با پزشک مشورت کنید تا بدانید که استراحت برایتان امکان پذیر است.
در مورد گرفتگی بینی: (شرق، دوشنبه ۳/۵/۹۰)
يكي از علايم شايعي كه باعث شكايت بسياري از مراجعه كنندگان به درمانگاه ها مي شود، گرفتگي بيني است كه در اين حالت بيمار احساس مي كند بيني او باز نيست و عبور هوا از بيني به طور ناقص انجام مي شود و در اين حالت در بيني، يا انسداد كامل پيش مي آيد يا به طور نسبي بسته مي شود. اين مساله ممكن است دو طرفه باشد و همچنين ممكن است يك بيني بسته باشد و ديگري باز باشد و بعد از چند ساعت همان بيني كه بسته بود، باز باشد و بيني ديگر بسته باشد و اين سيكل تكرار شود و بالعكس. اين حالت اخير، كه خيلي از افراد از آن شكايت دارند، بيماري نيست، بلكه سيكل طبيعي و سيكل فيزيولوژيك بيني است و افراد نبايد از اين بابت نگران باشند. حدود هر يك تا چهار ساعت يك بار در هر فرد طبيعي يكي از سوراخ هاي بيني به طور نسبي بسته مي¬شود و يكي باز مي شود و آن بيني كه بسته بود، بازتر عمل مي كند. بعضي از افراد مي خواهند در اين حالت با قدرت زياد و سريع از بيني نفس بكشند و اظهار مي دارند كه نمي توانند اين عمل را انجام دهند، در اينجا بايد عنوان شود كه اين كار، انتظار درستي از بيني نيست و بيني وظيفه اش اين است كه هوا را به آرامي از بين شاخك هايي كه داخل بيني قرار دارند، هدايت كند. هوا به آرامي از بين اينها عبور مي كند و در اين مدتي كه هوا از اين شاخك ها عبور مي كند، گرم و مرطوب مي شود تا بتواند به حنجره و ريه برسد. علاوه بر گرم و مرطوب كردن هوا، بيني وظيفه دارد كه ذرات معلق موجود در هوا را بگيرد. از طرفي چون مخاط بيني مرطوب است، برخي از ميكروب ها و ذراتي كه در هوا موجود است، در هنگام عبور از بيني، به مخاط بيني مي چسبد، يعني بيني يك وسيله دفاعي است و مخاط بيني باعث مي شود كه اين ميكروب ها و ذرات به ريه نرسند. يكي ديگر از كارهاي بيني علاوه بر تنفس و دفاع بدن، نقش در عمل بويايي است. با رسيدن مولكول هاي ماده بودار به مخاط بويايي فرد بو را حس مي كند اما عوامل ايجاد كننده گرفتگي بيني كدام است؟ و در چه افرادي گرفتگي بيني به طور معمول ديده مي شود؟ در گرفتگي بيني چندين عامل مي-تواند دخيل باشد، ولي مهم ترين علت در حال حاضر آلرژي و حساسيت بيني است كه تقريبا در همه افراد و در تمام سنين ديده مي شود. اغلب گرفتگي بيني در بهار يا پاييز تشديد مي شود، البته علايم ديگري نيز به همراه گرفتگي ممكن است وجود داشته باشد مثل عطسه، خارش بيني و ترشح مايع زلال از بيني. از علل ديگر، انحراف ديواره بين دو حفره بيني يا انحراف سپتوم بيني است. در بعضي از افراد، ديواره بين دو حفره بيني كاملاصاف نيست و در نتيجه ممكن است گرفتگي بيني ايجاد شود. يا ممكن است در اثر تكامل، طوري استخوان و غضروف هاي داخل بيني رشد و تكامل پيدا كند كه به صورت صاف نباشد و كج باشد. از علل ديگر مي توان به ضربات وارده به بيني اشاره كرد كه در اثر ضربه، چه در كودكي و چه در بزرگسالي، ممكن است به يك طرف بيني فشار وارد شود و به انحراف بيني و در نهايت باعث گرفتگي بيني شود. همچنين در كودكاني كه دچار بزرگي لوزه سوم هستند (چون لوزه سوم در انتهاي بيني وجود دارد)، عبور هوا مشكل مي شود. اما علايم گرفتگي بيني كدام است؟ چه علايمي همراه گرفتگي بيني مي تواند وجود داشته باشد؟ از مهم ترين علايم گرفتگي در بيني، عدم عبور هواست. علاوه بر آن ترشح نيز از بيني وجود دارد، مانند تورم مخاط بيني به خاطر آلرژي كه مي تواند باعث ترشح آبكي از بيني شود. اگر يك تومور بدخيم در بيني باشد، علاوه بر گرفتگي مي تواند ترشح خون آلود (نه آبكي و زلال) هم ديده شود. گير كردن جسم خارجي (كه از علل كمتر شايع است)، مانند دانه حبوبات يا قطعه¬اي از مداد پاك كن در داخل بيني مي تواند باعث گرفتگي بيني و عدم عبور هوا شود. ر مواردي ممكن است فرد داراي تومور خوش خيم به نام آنژيوفيبروم باشد كه در اين صورت هم گرفتگي بيني رخ مي دهد. البته مي تواند باعث خونريزي هم شود و با ترشح زلال يا چركي و خون آلود و خونريزي از بيني، تورم بيني، تورم صورت و بدفرم شدن صورت همراه باشد. در موارد شديد ممكن است اين علت ها باعث بد شكل شدن ظاهر بيني شوند، مانند كساني كه داراي پوليپ يا يك توده خوش خيم در داخل بيني هستند كه در اثر كم توجهي و عدم درمان آن، حجمش زياد مي¬شود و ظاهر بيني را پهن مي¬كند.

سلامت، شنبه ۹۲/۳/۲۳

 سلامت ۴۵۸، شنبه ۹۲/۱۱/۱۲

سلامت ۳۳۱، شنبه ۹۰/۵/۱۵